Bestrijding eikenprocessierups, hoe doen wij dat?

Ook in 2021 besteden we weer veel aandacht aan de bestrijding van de eikenprocessierups. De eikenprocessierups of eikenprocessievlinder is de naam van een nachtvlinder.

Het leefgebied bestaat uit streken waar eikenbomen groeien. De vlinder is voornamelijk bekend vanwege de rups. De rups is behaard en een deel van de beharing bestaat uit zogenaamde brandharen. Deze worden gebruikt ter verdediging tegen vijanden zoals insectenetende zoogdieren. Als de rupsen of het nest waarin ze zich bevinden wordt verstoord, worden de microscopisch kleine brandharen afgegeven aan de lucht. Deze kunnen hevig irriterende ontstekingsreacties aan huid en slijmvliezen veroorzaken. Als de haren worden ingeademd kan dit in extreme gevallen zelfs levensbedreigend zijn. Ook huisdieren zoals honden en vee kunnen nadelige gevolgen ondervinden als ze in contact komen met de rupsen. De rups wordt daarom als een plaaginsect beschouwd. 

Europese subsidie LIFE-project voor Sittard-GeleenLogo LIFE

Wij besteden veel aandacht aan de bestrijding van de eikenprocessierups. Sittard-Geleen heeft als enige gemeente in Nederland de subsidie ontvangen voor deelname aan het Europese LIFE-project. Zij subsidiëren o.a. proeflocaties waar natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups worden aangetrokken. Er zijn locaties waar we mezen en een keversoort, de grote poppenrover, bestuderen. Maar er worden ook proefveldjes ingezaaid om de aanwezigheid van sluipwespen en sluipvliegen te stimuleren. Zij leggen namelijk hun eitjes in de rupsen, waarna de larven de rupsen van binnenuit opeten. Op deze manier proberen we de EPR op een natuurlijke manier onder controle te houden.

Tijdpad bestrijding 2021

23 juli

Logo samenwerkende gemeenten Zuid-Limburg juli 2021

De feromoonvallen hangen in de bomen sinds begin juli. Op 19 juli zijn de eerste eikenprocessievlinders aangetroffen in de vallen in Sittard-Geleen en Heerlen. In Grevenbicht, bij de Maas, is een lichtval opgehangen. Met behulp van deze val wordt onderzocht of de vlinders uit het gebied van de Maas in België invloed hebben op de eikenprocessierups in Nederland. Nu de verpopping van rups naar vlinder heeft plaatsgevonden, zijn er nog maar weinig meldingen over eikenprocessierupsen en nesten. Een nest verdwijnt uiteraard niet met de verpopping, dus een melding is nog altijd mogelijk.

Het aantal meldingen was dit jaar relatief laag. Bij een paar meldingen betrof het geen eikenprocessierups maar een spinselmot of andere rups. De bomen waar daadwerkelijk eikenprocessierupsen zijn gevonden, waren onbespoten bomen omdat ze niet ingetekend waren op het overzicht. De komende weken worden de 15 feromoonvallen gecontroleerd en het aantal vlinders gerapporteerd. Daarna worden de overzichten geactualiseerd.  

21 juni

Eikenprocessierups-Nestvorming-2
De meeste rupsen zijn bezig met het afwerken van de nesten. Een aantal begint nu pas aan de nestvorming. Naar verwachting is deze nestvorming aan het einde van deze week klaar. Het verwijderen van de nesten mag dan starten. De rupsen eten nu geen bladeren meer.

2 juni

Er zijn inmiddels rupsen aangetroffen die verveld zijn naar het vierde stadium. Vanaf dit stadium hebben de rupsen brandharen en heeft bespuiting geen zin meer. Ondanks het wisselvallige weer is het wederom gelukt om de bespuitingen op tijd af ronden.

27 mei

De vervellingshuidjes van de rupsen laten zien dat ze verveld zijn naar stadium 3. Vanaf nu is er nog minstens 10 dagen tijd om de bestrijding af te ronden. De rupsen zijn nog klein en moeten nog veel energie vergaren voor de vervelling naar stadium 4. De weersverwachtingen zijn positief voor de bestrijding. Er is zonnig weer op komst!

25 mei

De weersomstandigheden zijn ongunstig voor de bestrijding. Als het regent heeft spuiten geen zin want de vloeistof kan dan niet aan de bladeren hechten. De regen spoelt de vloeistof weer weg. Naar verwachting kan rond vrijdag 28 mei weer bestreden worden.

20 mei

Eikenprocessierups 12 mei 2021
De rups zit nog steeds in het tweede larvale stadium. Dat kunt u op de foto zien. Zodra de rups is verveld naar het derde larvale stadium, kan nog gedurende minimaal 10 dagen de bestrijding voltooid worden. Bij de vervelling naar het larvale stadium 4 worden de bespuitingen gestaakt. Dit is naar verwachting over 4 weken. In Sittard-Geleen wordt nog actief bespoten. 

30 april

De rupsen in Sittard-Geleen zijn verveld en zijn in het tweede larvestadium. De bladontwikkeling binnen de bebouwde kom is de laatste dagen flink vooruit gegaan. Waarschijnlijk starten we vanaf 10 mei met de bespuitingen. Uiteraard is dat afhankelijk van temperatuur, neerslag en wind. 

23 april

Inmiddels zijn, dankzij de zonnige dagen, op alle plekken de rupsen uit de eipakketten gekomen. In de bladontwikkeling is verschil te zien tussen het westen en oosten van Zuid-Limburg. In het Maasdal, vooral in bebouwde kom, is de ontwikkeling van het eikenblad al op gang gekomen. Dit houdt in dat het startmoment van de bespuitingen kan verschillen. De prognose blijft vanaf 10 mei.  

EU LIFE-project

Enkele weken geleden zijn de nieuwe proefvelden ingezaaid.

16 april

Het koude weer heeft ervoor gezorgd dat in Zuid-Limburg geen rupsen meer uit de eipakketten zijn gekomen. Naar verwachting, met het oog op het koude weer, ontwikkelt de rups en het van de eiken matig. De bespuiting start daardoor later, waarschijnlijk pas in de week 10 mei.

1 april

De eerste rupsen zijn vanochtend in Grevenbicht uit het ei gekropen. Naar verwachting bereiken de rupsen in de week van 1 mei het tweede stadium. Als de bladontwikkeling dan voldoende is, kan de bespuiting starten. 

EU LIFE project

De proefvelden zijn ingezaaid op donderdag 25 maart met het speciale bloemen- en kruidenmengsel Staygreen 2 van Advanta. In samenwerking met de universiteiten van Hasselt en Antwerpen en Advanta bekijken we gedurende 5 jaar of de eikenprocessierups door de inzet van natuurlijke vijanden beheerst kan worden.